ต่อมลูกหมากโตคืออะไร
ต่อมลูกหมากโต หรือชื่อทางการแพทย์ว่า Benign Prostatic Hyperplasia (BPH) คือภาวะที่ต่อมลูกหมากมีขนาดใหญ่ขึ้นตามอายุ โดยต่อมลูกหมากเป็นอวัยวะสำคัญของเพศชายที่อยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะ และล้อมรอบท่อปัสสาวะ เมื่อขนาดของต่อมลูกหมากโตขึ้น จะไปกดทับท่อปัสสาวะ ทำให้การไหลของปัสสาวะติดขัดหรือช้าลง
ภาวะนี้ไม่ใช่มะเร็ง แต่เป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยในผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ หรือปัสสาวะไม่ออกได้ในที่สุด
สาเหตุของต่อมลูกหมากโต
ภาวะต่อมลูกหมากโตเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของร่างกายตามวัย โดยเฉพาะระดับฮอร์โมนเพศชายที่ลดลง ทำให้เซลล์ในต่อมลูกหมากเจริญเติบโตมากกว่าปกติ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น
-
อายุที่มากขึ้น: เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในร่างกาย
-
กรรมพันธุ์: หากมีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้ โอกาสเกิดในรุ่นต่อไปจะสูงขึ้น
-
โรคประจำตัว: เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือโรคหัวใจ
-
พฤติกรรมการใช้ชีวิต: เช่น การดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ หรือรับประทานอาหารไขมันสูง
-
ขาดการออกกำลังกาย: ทำให้ระบบไหลเวียนเลือดและการขับของเสียทำงานได้ไม่ดี
อาการของต่อมลูกหมากโต
อาการของภาวะต่อมลูกหมากโตมักเริ่มจากความผิดปกติในการปัสสาวะ และจะค่อยๆ รุนแรงขึ้นหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา เช่น
-
ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะตอนกลางคืน
-
ปัสสาวะไม่สุด รู้สึกปวดปัสสาวะตลอดเวลา
-
ปัสสาวะขัด หรือไหลเป็นหยดๆ
-
ปัสสาวะสะดุดหรือหยุดกลางคัน
-
ต้องใช้แรงเบ่งมากขณะปัสสาวะ
-
ปัสสาวะเล็ดเมื่อกลั้นไม่อยู่
-
ปัสสาวะมีกลิ่นแรงหรือมีเลือดปนในบางราย
อาการเหล่านี้มักค่อยๆ เกิดขึ้น ไม่รุนแรงในระยะแรก แต่จะส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต เช่น นอนหลับไม่เต็มที่ หรือไม่สะดวกในการเดินทางไกลเพราะต้องปัสสาวะบ่อย

ต่อมลูกหมากโตอันตรายไหม
แม้ภาวะต่อมลูกหมากโตจะไม่ใช่มะเร็ง แต่หากละเลยการรักษา อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ เช่น
-
ปัสสาวะไม่ออกเฉียบพลัน ต้องใส่สายสวน
-
การติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะหรือทางเดินปัสสาวะ
-
นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ
-
กระเพาะปัสสาวะโป่งพองจนกล้ามเนื้อเสื่อม
-
ไตเสื่อมจากการปัสสาวะคั่งในระยะยาว
ดังนั้น หากเริ่มมีอาการปัสสาวะผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจโดยแพทย์เฉพาะทางเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
การวินิจฉัยต่อมลูกหมากโต
การตรวจวินิจฉัยทำโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งจะใช้หลายวิธีประกอบกันเพื่อประเมินความรุนแรงและแยกโรคอื่น เช่น มะเร็งต่อมลูกหมาก
ขั้นตอนการตรวจหลักๆ ได้แก่
-
การซักประวัติอาการ: เพื่อดูรูปแบบการปัสสาวะและความถี่ในแต่ละวัน
-
การตรวจทางทวารหนัก: เพื่อคลำขนาดและความนุ่มแข็งของต่อมลูกหมาก
-
การตรวจปัสสาวะ: ตรวจหาการติดเชื้อหรือเลือดในปัสสาวะ
-
การตรวจเลือด: เพื่อดูค่าตัวบ่งชี้มะเร็งต่อมลูกหมาก
-
การอัลตราซาวด์: ตรวจดูขนาดต่อมลูกหมากและปริมาณปัสสาวะที่ค้างในกระเพาะ
วิธีรักษาต่อมลูกหมากโต
แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอาการ ซึ่งแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่
1. การปรับพฤติกรรม
เหมาะกับผู้ที่มีอาการไม่มาก และยังสามารถควบคุมได้ด้วยการดูแลตนเอง เช่น
-
ลดการดื่มน้ำก่อนนอนหรือก่อนออกจากบ้าน
-
งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์
-
ไม่กลั้นปัสสาวะนานเกินไป
-
ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อกระตุ้นระบบหมุนเวียนเลือด
-
รับประทานอาหารที่มีผักผลไม้และไขมันต่ำ
2. การใช้ยา
หากอาการรบกวนชีวิตประจำวัน แพทย์อาจให้ยาเพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อบริเวณต่อมลูกหมาก หรือยาที่ช่วยลดขนาดของต่อมลูกหมาก เช่น
-
ยากลุ่ม Alpha-blockers: ช่วยให้ปัสสาวะคล่องขึ้น
-
ยากลุ่ม 5-alpha reductase inhibitors: ลดการโตของต่อมลูกหมาก
-
ยาสมุนไพรบางชนิด เช่น สารสกัดจากต้น Saw Palmetto (ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์)
3. การผ่าตัด
หากการใช้ยาไม่ได้ผลหรือมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ปัสสาวะไม่ออก หรือไตเสื่อม แพทย์อาจแนะนำให้ผ่าตัด เช่น
-
การผ่าตัดผ่านท่อปัสสาวะ
-
การใช้เลเซอร์กำจัดเนื้อต่อมลูกหมาก
-
การผ่าตัดแบบเปิดช่องท้องในกรณีที่ต่อมลูกหมากขนาดใหญ่

การดูแลตัวเองสำหรับผู้ที่มีภาวะต่อมลูกหมากโต
ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีต่อมลูกหมากโตควรดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง เพื่อชะลอการโตของต่อมลูกหมากและลดอาการปัสสาวะติดขัด เช่น
-
ดื่มน้ำอย่างเหมาะสม ไม่มากเกินไปในช่วงค่ำ
-
หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์
-
ออกกำลังกายเป็นประจำ
-
ตรวจสุขภาพประจำปีและติดตามอาการกับแพทย์
-
ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาอื่นๆ เพราะบางชนิดอาจกระตุ้นอาการให้แย่ลง
สรุป ต่อมลูกหมากโตไม่ควรมองข้าม
ต่อมลูกหมากโตเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและสามารถรักษาได้ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ผู้ชายทุกคนโดยเฉพาะวัย 40 ปีขึ้นไป ควรหมั่นสังเกตอาการผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ และเข้ารับการตรวจสุขภาพต่อมลูกหมากเป็นประจำ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต
คำถามที่พบบ่อย
ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมากต่างกันไหม?
ต่างกันอย่างสิ้นเชิง ภาวะต่อมลูกหมากโตไม่ใช่มะเร็งและไม่ลุกลาม ส่วนมะเร็งต่อมลูกหมากเกิดจากเซลล์ผิดปกติที่อาจแพร่กระจายได้
ภาวะต่อมลูกหมากโตหายขาดไหม?
สามารถควบคุมอาการได้ด้วยการใช้ยาและปรับพฤติกรรม แต่หากรุนแรงอาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัด
อายุเท่าไรควรเริ่มตรวจต่อมลูกหมาก?
แนะนำให้ตรวจตั้งแต่อายุ 40 ปีขึ้นไป หรือเร็วกว่านั้นหากมีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้
ปัสสาวะบ่อยทุกคืนเป็นสัญญาณของต่อมลูกหมากโตหรือไม่?
อาจเป็นหนึ่งในสัญญาณ แต่ควรให้แพทย์ตรวจเพื่อยืนยัน เพราะอาการคล้ายกับโรคทางเดินปัสสาวะอื่น
การออกกำลังกายช่วยลดอาการต่อมลูกหมากโตได้ไหม?
ได้ เพราะช่วยให้ระบบหมุนเวียนเลือดดี ลดการอักเสบและการโตของต่อมลูกหมากในระยะยาว
MENdical Clinic คลินิกเฉพาะทางระบบทางเดินปัสสาวะและสุขภาพเพศชาย
หากคุณเริ่มมีอาการปัสสาวะขัด หรือสงสัยว่ามีภาวะต่อมลูกหมากโต
MENdical Clinic คลินิกเฉพาะทางระบบทางเดินปัสสาวะและสุขภาพเพศชาย
พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัย รักษา และให้คำปรึกษาโดยแพทย์เฉพาะทาง
เรามีเครื่องมืออัลตราซาวด์และการตรวจค่า PSA ที่ได้มาตรฐาน พร้อมวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล เพื่อให้คุณกลับมามั่นใจและใช้ชีวิตได้อย่างสบายอีกครั้ง
MENdical Clinic ดูแลครบทุกปัญหาทางเดินปัสสาวะและสุขภาพเพศชาย ด้วยการรักษาที่ปลอดภัย ทันสมัย และเข้าใจผู้ชายทุกคน.



